VAT elastyczny?

W ostatnich miesiącach coraz głośniej mówi się o proponowanych przez rząd zmianach, które doprowadzą do stworzenia m.in. optymalnej struktury podatku od towarów i usług. Byłaby ona stworzona z korzyścią dla podatnika, który zapłaty należności z wyświadczonej przez siebie usługi na rzecz innego podmiotu nie otrzymał. 9 października zostały przyjęte założenia do projektu ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce. Należy jednak pamiętać, że wszystkie składane obietnice nie mogą podważać ustaleń chociażby unijnych aktów prawnych, tak więc muszą być zgodne z Dyrektywą Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

Wśród postanowień tej dyrektywy znajdziemy zapis, że "...z wyjątkiem kilku ściśle określonych przypadków, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a podatek staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług.", oraz " od 1 stycznia 2013 r., kiedy dyrektywa 2010/45/UE wchodzi w życie, VAT będzie wymagalny z chwilą wystawienia faktury lub, jeżeli przed tym dniem nie wystawiono faktury, z upływem terminu, o którym mowa w art. 222 tej dyrektywy". Taki zapis jest obecnie powszechnie stosowany w praktyce, gdyż podatek VAT jest rozliczany zasadą memoriałową. Co to znaczy? Niezależnie od tego, czy zapłata za wykonaną usługę zostanie uiszczona czy nie, podatek jest płacony na podstawie wystawionej przez kontrahenta faktury VAT. Powoduje to nierzadko duże kłopoty z płynnością dla spółek, które na zapłatę za usługę / towar muszą czekać zbyt długo, lub chociażby gdy termin zapłaty za usługę następuje po terminie zapłaty podatku od towarów i usług w ramach którego kwota podatku należnego z owej faktury została uwzględniona. Jednak istnieją drobne odstępstwa od reguły, gdyż pojawia się również definicja "małego podatnika", który do rozliczania się z podatku od towarów i usług stosuje metodę kasową. "Małym" podatnikiem jest podmiot, u którego dokonana sprzedaż wraz z podatkiem należnym nie przekroczyła w roku ubiegłym równowartości w złotych polskich kwoty 1 200 00 euro. Dogodność dla takich podatników polega na tym, że mogą oni dokonać zapłaty podatku należnego dopiero w momencie otrzymania całości lub części należności, ale jeśli zapłata za wykonaną usługę nie nastąpi, i tak muszą rozliczyć się z podatku należnego do 90 dnia od wydania kontrahentowi towaru/ wykonania usługi. Równocześnie są niejako pokrzywdzeni, gdyż odliczenia od podatku z tytułu faktur zakupowych mogą dokonywać w cyklach kwartalnych.

Na czym ma polegać więc udogodnienie planowane przez rząd? Kwestie te są dopiero w fazie projektów, natomiast domniemuje się, że skoro rząd nie mając prawnych możliwości działania sprzecznego z narzuconą dyrektywą unijną metodą memoriałową rozliczania podatku, planuje jedynie rozszerzyć limit obrotów w ramach dokonanej sprzedaży, tak aby większa liczba podmiotów zyskała status "małego" podatnika. Mówi się też, że zmiana mogłaby również dotyczyć kwestii 90 dni będących limitem braku konieczności regulowania podatku od niezapłaconej faktury. Jednocześnie brak obowiązku zapłaty podatku po stronie przedsiębiorcy powiązany będzie z ograniczeniem prawa do odliczania podatku przez dłużnika. W ocenie rządu takie rozwiązania m.in. przyczynią się do ograniczenia zatorów płatniczych poprzez ograniczenie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków, których dłużnik faktycznie nie poniósł.

Co ciekawe, już założenia III ustawy deregulacyjnej z dnia 14.06.2012 wskazywały podobne postulaty, z tą różnicą, że zakres planowanych w III u. deregulacyjnej zmian jest na razie znacznie szerszy. Ustawa ta zakłada  objęcie większej grupy przedsiębiorców statusem "małego" podatnika - poprzez podniesienie limitu rocznych obrotów do 2 mln euro. Dodatkowo zakłada się skrócenie terminu zwrotu podatku przez Urzędy Skarbowe maksymalnie do 30 dni, skrócenie terminu uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności ze 180 do 90 dni, zwolnienie pracowników z podatku dochodowego z tytułu świadczenia dowozu do zakładu pracy na koszt pracodawcy, uproszczenie zasad rozliczenia najmu ( problem poruszony w poprzednim poście), podniesienie maksymalnej wartości składnika z 3500 zł, do 6000 zł nie powodującej konieczności dokonywania amortyzacji,  likwidację obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu.

Refakturowanie mediów

Ubiegłoroczna nowelizacja ustawy o VAT, obowiązująca od 1 kwietnia 2011 roku, spowodowała spore zamieszanie odnośnie zasad refakturowania. W praktyce refakturą nazywa się dokument, za pomocą którego osoba zbywająca towar lub usługę dokumentuje transakcję przeniesienia kosztu pobocznego w całości na nabywcę własnego towaru lub usługi, bez doliczania marży lub innych kosztów w związku z tym świadczeniem pobocznym. Ogólne zasady dotyczące refakturowania nakazują stosowanie się do 5 reguł. Pierwszą z nich jest zasada refakturowania przez przedsiębiorstwo wyłącznie usług , co wyklucza możliwość refakturowania dostawy towarów. W przypadku, gdy dokonuje się dostawy towaru w ten sposób, że zostaje on wydany bezpośrednio docelowemu nabywcy (do rąk własnych), taka sprzedaż nie jest refakturowana, a jest traktowana przez każdy podmiot świadczący tą usługę jako sprzedaż kolejnemu podmiotowi. Zasada druga jest taka, że z refakturowanych usług nie korzysta podmiot - to znaczy dana usługa musi byc w całości świadczona na kontrahenta, któremu refaktura zostaje wystawiona. Nie może zaistnieć taka sytuacja, że podatnik refakturowane usługi wykorzystuje do prowadzonej przez siebie działalności. Zasada trzecia nie jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów - jednak dobrze, gdy między podmiotami zawarta jest umowa o możliwości refakturowania przez podatnika usług w określonym zakresie. Zasada czwarta stanowi, że refakturowanie usług odbywa się po niezmienionej cenie, to znaczy bez doliczania marży - jednakże coraz częściej spotyka się indywidualne interpretacje podatkowe przyznające słusznośc refakturowania poniesionych kosztów oraz dodatkowo uwzględniające naliczoną przez przedsiębiorstwo marżę. Zasada piąta dotyczy stawki VAT na refakturze - powinna pozostać w takiej wysokości, jaka widniała na fakturze pierwotnej. Refaktura powinna zawierać te same wartości, co faktura pierwotna. W konsekwencji w każdym przypadku przy refakturowaniu należy stosować taką samą stawkę VAT, jaka widnieje w fakturze pierwotnej.

Wspomniana na wstępie nowelizacja ustawy o VAT spowodowała sporą zmianę, jeśli chodzi o stanowisko organów podatkowych w zakresie refakturowania mediów na najemców lokali. Zgodnie z regulacją każdy koszt związany z dostawą towarów lub świadczeniem usług powinie być włączony do podstawy opodatkowania. Chodzi przede wszystkim o to, że wartość świadczeń takich jak media wykazuje się jako usługę przynależną do świadczenia zasadniczego, a nie jako świadczenie oddzielne. Zgodnie z obowiązującym prawodawstwem, koszty eksploatacji lokalu przerzucane na wynajmującego stanowią nadal zobowiązania z tytułu szeroko rozumianej umowy najmu lokalu. A więc, gdy właściciel lokalu chciałby refakturowac na najemcę koszt zużycia wody, opodatkowany stawką 8%, to refaktura kosztów wody będzie opodatkowana stawką właściwą dla najmu lokalu, a więc na przykład 23%. Jest to więc wyraźne zaprzeczenie piątej zasady przytoczonej powyżej. Zdaniem organu podatkowego świadczenia te nie są odrębnymi usługami, ale elementem pewnej całości będącej jednym świadczeniem - usługą najmu. W związku z tym, że świadczenie usługi najmu wraz ze świadczeniami dodatkowymi jest jedną usługą, do podstawy opodatkowania należy doliczyć również te świadczenia oraz zastosować jednolitą stawkę podatku właściwą dla usługi najmu. Indywidualna interpretacja w rozważanej kwestii została już wydana wcześniej, niż z dniem 1 kwietnia 2011. W przytoczonej poniżej opinii organów podatkowych, z dnia 13 stycznia 2011, czytamy: "(…) jeżeli umowy usługi telekomunikacyjnej czy dostawy wody, odprowadzania ścieków nie są zawierane bezpośrednio przez najemcę z dostawcą, tylko wynajmujący (Spółka) zawarł ww. umowy, wówczas kwoty należne z tych świadczeń pozostają w bezpośrednim związku z przedmiotem umów najmu, stanowiąc część świadczonej usługi zasadniczej. Świadczenia dodatkowe (pomocnicze) są bowiem ściśle związane z usługą najmu i mają w stosunku do nich charakter poboczny (uzupełniający). Świadczenie z tytułu dostawy energii elektrycznej, cieplnej, wody i odprowadzania ścieków nie stanowi odrębnej usługi, ale jest elementem pewnej całości, stanowiącej jedno świadczenie - usługę najmu. W związku z tym świadczenie usługi najmu wraz ze ww. świadczeniami dodatkowymi stanowi jedną usługę, do podstawy opodatkowania której należy doliczyć również koszty usługi doradczej związanej z przedmiotem najmu, doprowadzenia wody i odprowadzenia ścieków oraz zastosować jednolite zasady opodatkowania, właściwe dla usługi zasadniczej (tj. usługi najmu). (…)"

Inaczej powyższą sprawę rozpatruje NSA. Jego stanowisko było dla podatnika bardziej przychylne. Uznał, iż ogólnie przyjęte zasady refakturowania mogą być zastosowane również jeśli chodzi o przerzucenie kosztów mediów, jednak umowa najmu lokalu musi jasno wskazywać, że media będą regulowane odrębnie od czynszu. W ten sposób mamy do czynienia z dwoma typami usług zasadniczych, czyli usługą najmu lokalu i usługą refakturowania poniesionych kosztów zużycia mediów. Również inne stanowisko NSA w przedmiotowej sprawie wykazuje, że  opłaty eksploatacyjne z tytułu użytkowania lokalu powinny być ujmowane jako składniki czynszu najmu lokalu, chyba że umowa jasno wskazuje, że powyższe opłaty są regulowane w sposób odrębny od opłat za wynajem lokalu.

Atrakcyjność spółki komandytowej

Ten rodzaj spółki jest formą dość specyficzną, pozwalająca na udział w przedsiębiorstwie wielu podmiotom o odmiennych formach prawnych. W spółce tej do czynienia mamy z komplementariuszem i komandytariuszem. Komplementariusz odpowiada bez ograniczenia za powstałe w spółce zobowiązania, natomiast komandytariusz ponosi odpowiedzialność ograniczoną do sumy komandytowej. Sama spółka komandytowa nie posiada osobowości prawnej, dlatego też opodatkowaniu podlega nie spółka, ale każdy ze wspólników z osobna. Jeśli więc spółkę komandytową tworzy kilka osób fizycznych, dochód spółki ulega podziałowi stosownie do posiadanych udziałów i następnie opodatkowany w formie podatku dochodowego od osób fizycznych przez każdego ze wspólników. Jeśli w skład spółki komandytowej wchodzi np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - dochód wypracowany jest opodatkowany w takiej formie, w jakiej odbywa się to w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Przyjmując więc, że spółka komandytowa została utworzona przez osobę fizyczną z udziałem w spółce wynoszącym 40% oraz spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem równym 60%, oraz że zysk wypracowany przez spółkę komandytową w danym okresie wyniósł 100 000 złotych, to podstawa opodatkowania dla osoby fizycznej będzie wynosic 40 000 złotych , natomiast dla osoby prawnej 60 000 złotych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością objęta będzie metodą linową opodatkowania, natomiast osoba fizyczna w tej kwestii najprawdopodobniej będzie opodatkowana w takiej formie, w jakiej opodatkowuje pozostałe swoje dochody.

Zaletą spółki komandytowej jest brak podwójnego opodatkowania dochodu, tak jak ma to miejsce w spółce kapitałowej. Przede wszystkim odbywa się to z korzyścią dla osób fizycznych będących wspólnikami.Wspólnik spółki komandytowej rozlicza podatek dochodowy jeden raz: od dochodu przypisanego mu w stosunku do jego udziału w zysku spółki komandytowej.

Kolejną zaletą tworzenia spółki komandytowej, chyba będąca najczęstszym powodem zakładania tego typu spółek jest możliwość ograniczenia odpowiedzialności za zobowiązania komplementariusza i komandytariusza. W przypadku gdy komplementariuszem zostaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, to majątek tej spółki jest relatywnie maksymalną wysokością odpowiedzialności za zobowiązania. Komandytariuszem bez przeszkód może zostać osoba fizyczna, której zobowiązanie jest ograniczone do wysokości sumy komandytowej. Co ciekawe, spółka z ograniczona odpowiedzialnością może być utworzona przez tą samą osobę fizyczną, która jest komandytariuszem. W ten sposób następuje zabezpieczenie majątku prywatnego przez ewentualnymi zobowiązaniami spółki.  Przyjęcie takiej formy działalności sprawia, że połączona zostaje zaleta braku odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki kapitałowej z zaletą spółki osobowej, jaką jest spółka komandytowa. 

W przypadku konieczności wniesienia do spółki aportu, w przypadku gdy odbiorcą wkładu pieniężnego jest spółka kapitałowa - w momencie wniesienia wkładu w spółce należy rozpoznać przychód podatkowy. Kwestia  ta nie ma zastosowania odnośnie spółek osobowych, a więc również komandytowych, gdyż w momencie wniesienia aportu nie ma konieczności rozpoznanie na dany dzień przychodu w spółce. 

Te kilka kwestii sprawia, że utworzenie spółki komandytowej może dać w przyszłości znaczne korzyści w formie optymalizacji podatkowej. Przede wszystkim istnieje możliwość uniknięcia podwójnego opodatkowania dywidendy, jak ma to miejsce w spółce kapitałowej. Mimo, że spółka komandytowa jako możliwa forma prowadzenia działalności istnieje już od dawna, to dopiero w ostatnich latach zauważalny jest wyraźny wzrost zainteresowania ich tworzeniem. Trzeba jednak pamiętać, że nie należy w sposób bezkrytyczny porównywać ze sobą spółki komandytowej i chociażby cywilnej. Spółka komandytowa wymaga prowadzenia pełnej księgowości, natomiast sama struktura jej działania i szczegółowa forma opodatkowywania dochodów nie jest już taka prosta. 

Spółka cywilna czy jawna ?

Nie jest łatwo zdecydować w jakiej formie prowadzić swoją działalność gospodarczą: czy to będzie spółka cywilna lub jawna. Należy rozważyć wiele czynników, charakter prowadzonej działalności lub zakres odpowiedzialności. Zły wybór formy działalności może okazać się jak zbyt ciasny but u nogi i być dla przedsiębiorcy źródłem utrapień.

Opowiadając się za wyborem spółki cywilnej, jest to dobra alternatywa dla osób które dobrze się znają i darzą się zaufaniem. Dlatego, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i nie może we własnym imieniu zaciągać praw i obowiązków. Znaczy to tyle, że długi spowodowane przez jednego ze wspólników, są długami obojga. Wspólnicy za zadłużenie odpowiadają całym swym majątkiem osobistym. Cokolwiek w czasie trwania spółki jest nabywane, w rzeczywistości nabywane jest nie przez spółkę, ale przez wspólników do ich wspólnego majątku. Niewątpliwą zaletą przy zakładaniu obu spółek jest brak konieczności wniesienia kapitału zakładowego. Nieważne jak bardzo będzie zróżnicowana wartość wniesionego kapitału zakładowego przez każdego ze wspólników, każdy ze wspólników uczestniczy w zyskach i stratach proporcjonalnie. Istnieje jednak możliwość wykluczenia danego wspólnika od udziału w stratach, natomiast nie można zwolnic go od udziału w zyskach. Założenie spółki cywilnej nie wiąże się z kosztami z tytułu wpisu do rejestru przedsiębiorstw, a fakt jej założenia jest odnotowywany poprzez wpisanie w ewidencji działalności gospodarczej informacji, że dana osoba prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej. Zawarcie lub zmiana umowy spółki cywilnej wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% wartości wkładów wniesionych do spółki. Do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych wspólnicy spółki zobowiązani są solidarnie, co oznacza, że urząd skarbowy może żądać zapłaty należnego podatku w całości od każdego ze wspólników. Natomiast zapłata podatku przez któregokolwiek ze wspólników zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Należy pamiętać, że sama spółka nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców, a wyłącznie każdy z jej wspólników oddzielnie.

Spółka jawna jest odrębnym podmiotem prawa, może we własnym imieniu zaciągać prawa. Przede wszystkim jednak nie jest odpowiednia dla działalności tymczasowej, sezonowej lub o małych rozmiarach, z uwagi na większy koszt jej założenia. Konieczny jest wpis do KRS, zgłoszenie tego faktu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, sama umowa musi być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Wniosek o dokonanie zmiany wpisu spółki w KRS podlega opłatom na łączną kwotę 500 zł. Nierzadko ewidencja księgowa musi być prowadzona w formie ksiąg rachunkowych - jeśli podmiotami spółki są osoby prawne. Jeśli są to wyłącznie osoby fizyczne - gdy przychody spółki za poprzedni rok nie osiągnęły kwoty 800 000.00 euro - ewidencja może być prowadzona w formie uproszczonej. Odmienna w spółce jawnej od spółki cywilnej jest kwestia odpowiedzialności za długi. Najpierw, w przypadku zadłużenia, dokonywania jest jego obowiązkowa spłata z majątku spółki jeśli taki istnieje. Dopiero później rozpoczyna się dochodzenie zobowiązań z majątku wspólników. Wspólnikami spółki jawnej mogą być osoby fizyczne lub prawne. 

Co do obowiązków podatkowych, obie formy spółek - jawna i cywilna są opodatkowane z tytułu dochodów osiąganych przez spółkę. Jednak podatek ten płacony jest w obu przypadkach nie przez spółkę, ale przez wspólników - od całości osiągniętego dochodu i w przeliczeniu na udziały w spółce. Co do ubezpieczenia wspólników - wspólnik spółki cywilnej, jak i jawnej jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenia w ZUS. Natomiast spółka pełni funkcję płatnika składek wyłącznie za osoby świadczące w niej pracę (np. za pracowników i zleceniobiorców).

Dużą wadą spółki cywilnej jest wspomniany brak osobowości prawnej czy brak zdolności do posiadania majątku i zaciągania zobowiązań. W ten sposób majątek spółki składa się z majątku osobistego wspólników. Stawia to spółkę na przegranej pozycji, gdy chciałaby zaciągnąć kredyt na inwestycję, a jeden ze wspólników jest niewypłacalny dla banku lub już zadłużony. Dlatego też, ta forma działalności jest dobra w przypadku przedsięwzięć prostych, niezbyt kapitałochłonnych. 

Wykluczenie wspólnika ze spółki

Współdziałanie kilku przedsiębiorców w formie spółki nie zawsze jest bezkonfliktowe. Zdarzają się sytuacje, że jeden ze wspólników wyraźnie działa na szkodę przedsiębiorstwa lub jest bierny wobec spraw spółki. Co zatem należy zrobić w takiej sytuacji?  Nie od razu należy dochodzić swoich roszczeń sądownie, gdyż jest to droga długa i trudna, gdyż każdy ze wspólników będzie bronił swoich racji. Co do zasady, pole manewru w zakresie dostępnych możliwości usunięcia wspólnika jest większe w spółce jawnej. Jest to w odróżnieniu od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością taki rodzaj przedsiębiorstwa, gdzie praca polega głównie na osobistym zaangażowaniu wspólników. O możliwych przyczynach tej sytuacji później, natomiast najpierw przytoczę kilka artykułów z kodeksu spółek handowych, które lekko nakreślają ten trudny temat. 

Art. 9 Zmiana postanowień umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej. 

Art.10 par.1. Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi   

Art.10 par.2. W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę, za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce osobowej i zobowiązania tej spółki osobowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki 

Art.63.par.1. Każdy wspólnik może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd

Art.63.par.2. Jeżeli jednak ważny powód zachodzi po stronie jednego ze wspólników, sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu tego wspólnika ze spółki 

 

W przypadku spółek jawnych odwołanie wspólnika możliwe jest wtedy, gdy zaistnieją ważne powody. Co można uznac za wystarczająco ważny powód, aby pozostali wspólnicy mogli odwołac konkretną osobę? Między innymi jest to działalnie na szkodę firmy, przy czym odwołanie może dotyczyć zarówno działań podjętych przez wspólnika jak i działań zaniechanych - przez których niepodjęcie spółka straciła na wartości lub pozycji konkurencyjnej. Działanie na szkodę firmy jest oczywiście zabronione, natomiast to na pozostałych wspólnikach będzie ciążyć obowiązek udowodnienia, że praca w konkurencyjnej spółce spowodowała konkretne straty spółki jawnej. Może zaistnieć taka sytuacja, że wspólnik uzyskał zgodę na pracę w przedsiębiorstwie pokrewnym co do branży / charakteru świaczonych usług - wtedy nie możemy we wniosku powoływać się na działanie na szkodę firmy. Praca dla konkurencji nie jest jeszcze złamaniej zasady nakazującej nie działania na szkodę firmy. 

Również bierne prowadzenie spraw spółki, nie przynoszące efektów spowodowanych brakiem nakładów pracy wspólnika, może stanowic podstawę do jego wykluczenia. W tym zakresie znajdowac się również będzie długotrwała niedyspozycja wspólnika, przez co nie może on sumiennie wywiązywac się ze swoich obowiązków. 

Kolejnym argumentem przemawiającym za odwołaniem wspólnika jest przekroczenie jego kompetencji. Zdarza się , całkiem słusznie, że wspólnicy w umowie określają zakres swoich kompetencji, obowiązków. Każdy pełni określoną funkcję, a na przykład zgodą wszystkich wspólników tylko jeden z nich może reprezentować firmę na zewnątrz. Przekroczenie w tym zakresie przez jednego ze wspólników kompetencji stanowi wyraźne naruszenie zapisów umowy, zwłaszcza jeśli decyzja podjęta nieprawomocnie naraziła spółkę na straty w majątku i mieniu.

Kolejną przesłanką jest utrata uprawnień przez danego wspólnika, przez co na przykład nie może pełnić on określonej funkcji, wykonywać danych czynności. Powoduje to zachwianie organizacji przedsiębiorstwa, często utrata uprawnień powoduje, że wspólnik jest bezużyteczny dla prowadzenie spraw firmowych. 

 

 Zaistnienie jakiejkolwiek z tych przesłanek powoduje poważne naruszenie obowiązków wspólnika. Konieczme jest określenie w umowie, czego wspólnikom nie wolno, za co ponoszą odpowiedzialnośc, jaki jest zasięg ich odpowiedzialności i działaności. Stworzy to jasną sytuację dla osób tworzących przedsiębiorstwo, za jakie wykroczenia mogą bezwzględnie ponieść karę w formie wykluczenia ze spółki. 

Należy pamiętać, że z chwilą utworzenia spółki, każdy z właścicieli wniósł do niej swój wkład, często pieniężny. Oznacza to, że z chwilą pozbycia się danego wspólnika należy zwrócić mu swój wkład w spółkę. Nie jest to równowartość kwoty wniesionej, ale rozliczenie udziału na podstawie wartości zbywczej majątku spółki.  Zwrot wkładu może polegać również na przyjęciu do spółki nowego wspólnika, po spłaceniu dotychczasowego co skutkować będzie nabyciem określonych udziałów i prawami w spółce.

Obowiązki związane ze sponsoringiem

Sponsoring jest skutecznym sposobem na zareklamowanie usług swojej firmy wśród konkretnych odbiorców. Umowa ta jest umową nienazwaną, tzn. zawierana jest w ramach swobody umów, zgodnie z wytycznymi Kodeksu Cywilnego. Nie ma konieczności, aby umowa sponsoringu sporządzona była na piśmie, ale dla celów podatkowych ta czynność jest wręcz wskazana. Dlaczego? Aby jednoznacznie w umowie określić charakter świadczonych usług sponsoringowych i formę ekwiwalentności tej umowy. Sponsoring jest oparty na zasadzie ekwiwalentności, tzn. w zamian za świadczone usługi przedsiębiorca otrzymuje coś w zamian, najczęściej reklamę swojej firmy. Brak takiego wskazania będzie świadczył, że oferowane przez przedsiębiorstwo usługi/rzeczy są darowizną tzn. czynnością jednostronną. Dodatkowo w umowie powinna się znaleźć forma sponsoringu tzn. rzeczowa, pieniężna, usługowa. Umowa powinna ponadto zawierać okres trwania sponsoringu, sposób świadczenia i jego wysokość dla strony będącej sponsorem, ewentualne roszczenia na wypadek niewywiązania się jednej ze stron z umowy. Dobre skonstruowanie umowy sponsoringu jest konieczne, gdyż w polskim prawie takie wydatki mogą zostać uznane za koszty podatkowe. Dla przedsiębiorcy będącego sponsorem jest to o tyle korzystne, że poniesiony wydatek pozwoli mu na zmniejszenie dochodu do opodatkowania, co nie jest możliwe w przypadku darowizny. Darowizna jest podatkowo neutralna, jedyną możliwość uwzględnienia takiej darowizny w dochodzie przewidują przepisy dotyczące odliczenia darowizn od dochodu, przy czym odliczenie takie nie może być większe niż określony przepisami procent dochodów. Wracając do sponsoringu, zdarza się że przyjmuje on formę umowy barterowej  tzn."coś za coś" - z tym, że świadczone usługi mają identyczną wartość. Koszty poniesione z tytułu umowy sponsoringu stanowią koszt uzyskania przychodu, gdy poniesione zostały w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Przekazywanie pewnych dóbr (rzeczowych lub pieniężnych) w zamian za usługę reklamową jest jak najbardziej działaniem służącym do uzyskania źródła przychodów, gdyż ma na celu utrwalenie pozytywnego wizerunku firmy, ukazanie firmy w nowych kręgach i pozyskanie nowych kontrahentów, partnerów handlowych. Również poniesione na ten cel wydatki nie są obojętne pod względem podatku VAT, jednak nie w każdym rodzaju sponsoringu. Rozważmy teraz trzy przykłady i wpływ operacji gospodarczych na opodatkowanie.

1. Przedsiębiorca przekazuje gotówkę na cele sportowe. W zamian na koszulkach zawodników znajdować się będzie reklama danej firmy oraz inne usługi określone w umowie sponsoringu. - w tym przypadku przekazanie pieniędzy nie będzie dla firmy przychodem do opodatkowania - natomiast otrzymana w zamian faktura/rachunek lub inny dowód od klubu sportowego będzie stanowił koszt uzyskania przychodu, koszt z "zakupu" reklamy. Dodatkowo, jeśli wyświadczone w zamian usługi będą opodatkowane VAT, a sponsor jest podatnikiem VAT czynnym, może pomniejszyć swoje zobowiązanie o VAT z faktury.

2. Umowa barterowa przewiduje, że sponsor przekazuje towary na cele klubu, w zamian otrzymując reklamę swojej firmy w mediach. Równowartość obu usług jest jednakowa - ten przypadek nie będzie tak korzystny podatkowo. Przekazanie towarów klubowi sportowemu spowoduje powstanie przychodu z tytułu podatku dochodowego i koniecznośc odprowadzenie VAT należnego z ww faktury. W zamian sponsor otrzyma fakturę na usługę reklamową - w tej samej wysokości, co spowoduje brak dochodu do opodatkowania podatkiem dochodowym i prawdopodobnie brak VAT do odprowadzenia do Urzędu Skarbowego. Gdyby klub sportowy podatnikiem VAT nie był - sponsor poniesie dodatkowy koszt z tytułu odprowadzenia VAT do Urzędu z wystawionej przez siebie faktury. 

3. Wartość świadczonych usług okazuje się wyższa niż świadczenie wzajemne strony obdarowanej - sytuacja taka częściej ma miejsce, gdy umowa sponsoringu jest niesporządzona. Wtedy też łatwiej o ewentualny zarzut ze strony organów podatkowych wskazujący na brak ekwiwalentności umowy. Może się tak zdarzyć, że sponsor przekazuje gotówkę na rzecz klubu, który w zamian świadczy usługi reklamowe, których koszt poniesienia na wolnym rynku jest znacznie niższy niż otrzymana pomoc. W przypadku ewentualnej kontroli tak właśnie się dzieje, że badane jest, czy świadczenie wzajemne ma tą samą wartość. Gdyby okazało się, że sponsor tak naprawdę częściowo finansuje klub sportowy za darmo, to ta część pomocy, która jest nadwyżką przekazanej gotówki nad otrzymaną promocją w reklamie będzie uznana za darowiznę. Kwota ta będzie wyłączona z kosztów uzyskania przychodów.

Dokonanie kompensaty zobowiązania podatkowego

Kompensata to według słownikowej definicji wyrównanie wzajemnych roszczeń. W rachunkowości jest to sposób zniesienia wzajemnych rozrachunków pomiędzy podmiotami. Dokonanie tej operacji w księgach rachunkowych tak naprawdę wpływa neutralnie na sytuację spółki, gdyż nie tylko prowadzi do zmniejszenia zobowiązania ale też należności. Jednak poprawia obraz jednostki w oczach odbiorcy sprawozdania, jako obarczonej mniejszym zadłużeniem - korzystne jest dokonanie takiej operacji, gdyż ukazuje brak problemów przedsiębiorstwa do regulowania zobowiązań.

Kompensaty można dokonać nie tylko w zakresie wzajemnych zobowiązań między przedsiębiorcami. Kompensata może zostać dokonana również z jednostką samorządu terytorialnego - np. z samorządem gminnym lub innymi w zakresie zobowiązań podatkowych. Jeśli więc przedsiębiorca jest zobowiązanym do zapłaty podatku na rzecz jednostki samorządu terytorialnego np. podatku od nieruchomości, podatku od środków transportu, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku leśnego, rolnego, z tytułu zobowiązań w zakresie karty podatkowej - może zwrócić się do właściwego organu terytorialnego z pismem o dokonanie kompensaty ( na tzw. wniosek), kompensata może być inicjatywą również jednostki samorządu terytorialnego - na taką decyzję przysługuje nam odwołanie. Kompensata jest prawomocna, gdy obie strony wyrażą na nią zgodę. Znacznie częstszą sytuacją jest kompensata dokonana z inicjatywy jednostki samorządowej. Taki podmiot działa na podstawie wielu wytycznych np. ustawy o zamówieniach publicznych oraz zobowiązany jest do stosowania dyscypliny finansów publicznych - zatem nie zapłacenie przez gminę zobowiązania z tytułu wykonanej na jej rzecz usługi stanowi dla niej spore obciążenie i grozi sankcjami. W interesie więc np. gminy jest kompensacja wzajemnych zobowiązań, zwłaszcza dla tych podatków które są płacone przez podatników do 20. dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni, a usługa wykonana na rzecz gminy jest konieczna do uregulowania wcześniej. Kompensata może zostać dokonana również w zakresie dochodów budżetu państwa (CIT,PIT,VAT) - jednak jest to już sytuacja znacznie rzadsza. Niemniej jednak jest taka możliwość.

Dokonanie kompensaty musi dotyczyć wierzytelności bezspornych. Jeśli termin zobowiązania podatkowego minął, kompensata może być wskazana również na pokrycie zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Przedsiębiorca ma możliwość także złożenia wniosku o zaliczenie wierzytelności na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Karta podatkowa

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą dąży do tego, aby ograniczyć swoje obowiązki wobec fiskusa do minimum. Dobrze, jeśli równocześnie daje to efekty w postaci niewysokich obciążeń publicznoprawnych. Podatnik dążący do zrealizowania tych kwestii, powinien wziąć pod uwagę możliwość opodatkowania swojej działalności w formie karty podatkowej. Specyfika karty podatkowej polega na tym, że wysokość płaconego podatku nie jest powiązana z osiąganym dochodem, a sam podatek ma charakter ryczałtu określonego jako zobowiązanie podatkowe do zapłaty w tej samej wysokości przez cały rok lub do pojawienia się pewnych okoliczności, które wpłyną na zmianę wysokości karty podatkowej (o tym mowa później). Poniżej przedstawię kilka najważniejszych kwestii dotyczących tej formy opodatkowania. 

1. Kto może skorzystać z karty podatkowej -  wyłącznie osoby fizyczne, również spółki cywilne osób fizycznych. Warunkiem jest, że świadczone przez firmę usługi muszą być wykonywane na rzecz osób fizycznych. Nasze przedsiębiorstwo nie może wystawiać faktur za wykonane usługi na rzecz np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

2. Kogo zawiadomić o wyborze karty - przedsiębiorstwa, które już w momencie rozpoczęcia działalności chcą rozliczać się poprzez kartę podatkową, na formularzu CEIDG zaznaczają jako formę opodatkowania właśnie ten rodzaj. Nie trzeba ponownie informować Urzędu Skarbowego o wybraniu tej formy opodatkowania, gdyż formularz CEIDG wysyłany jest do US, ZUS i Urzędu Statystycznego. Istnieje możliwość przejścia z innej formy opodatkowania np. ryczałtu na kartę podatkową. Nie ma jednak możliwości uczynienia tego w ciągu roku, np. od czerwca. Dopiero z pierwszym dniem nowego roku opodatkowujemy się w formie karty, sporządzając do 20 stycznia pismo do US informujące o zmianie formy opodatkowania. Jako, że stawki karty podatkowej ustalane są na kolejny rok w nowej wysokości, po otrzymaniu decyzji o wysokości opłacanego podatku mamy 14 DNI, podczas których możemy poinformować US, że rezygnujemy z opodatkowania w formie karty i przechodzimy np. na zasady ogólne.

Gdy na koniec roku podejmujemy decyzję, że nadal będziemy opodatkowani w formie karty podatkowej - nie ma konieczności ponownego informowania o tym Urzędu Skarbowego. Forma naszego opodatkowania jest aktualna tak długo, dopóki  my sami nie wygłosimy jej zmiany. Właściwy miejscowo Urząd Skarbowy znajdować się będzie albo według miejsca siedziby zgłoszonego w ewid. działalności gospodarczej, albo gdy zakład nie ma siedziby - Urząd Skarbowy właściwy co do miejsca zamieszkania (a nie zameldowania) właściciela /jednego ze wspólników.

3. Wykluczenia przy tej formie opodatkowania - podatnik nie może korzystać z usług osób zatrudnionych na podstawie innych niż umowa o pracę form zatrudnienia, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne. Oznacza to, że fryzjerka opodatkowana kartą podatkową, NIE może zatrudniać fryzjerów na umowę zlecenie, wyłącznie na umowę o pracę. Może natomiast zatrudniać na umowę zlecenie księgową, kierowcę, sprzątaczkę, gdyż traktowani są oni przy tym profilu świadczonych usług jako podmioty specjalistyczne ( nie wchodzące w zakres prowadzonych przez fryzjerkę usług). Przy tej formie opodatkowania, ustalone są limity zatrudnienia, zatrudnienie większej niż przewidywana liczba pracowników powoduje utratę uprawnienia do tej formy opodatkowania. Za pracowników uznaje się również osoby wykonujące pracę nakładczą oraz członków rodziny, z innym miejscem pobytu stałego lub czasowego niż właściciel zakładu. Za pracowników nie uznaje się członków rodziny pozostających z właścicielem w jednym gospodarstwie domowym, osoby zatrudnione w celu nauki zawodu/przyuczenia, nie więcej niż 4 bezrobotnych absolwentów skierowanych na staż, nie więcej niż 3 bezrobotnych lub absolwentów zarejestrowanych w urzędzie pracy przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Ważne: małżonek podatnika pomagający w danej firmie nie jest uznawany za pracownika ( nie wlicza się do limitu zatrudnienia), ale małżonek NIE MOŻE wykonywać tej samej działalności co podatnik w formie drugiej zarejestrowanej działalności, gdyż wtedy nie można opodatkowywać się w formie karty podatkowej, przez obu małżonków.

Co do zasady, prowadzenie działalności polegającej na najmie, dzierżawie nie wyklucza opodatkowania ryczałtem, jeśli jednak najem dotyczy środków wykorzystywanych podczas prowadzenia statutowej działalności, tracimy możliwość preferencyjnego opodatkowania. Np. prowadząc salon fryzjerski, możemy równocześnie prowadzić działalność wynajmu, dzierżawy - i opodatkowywać się w formie karty, jeśli jednak najem będzie dotyczył np. części lokalu fryzjerskiego dla otwarcia tam solarium - tracimy możliwość opodatkowania w formie karty. Są znane również inne przypadki zastrzeżeń co do prowadzonej działalności najmu - według stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wynajem 10 posiadanych domków na cele turystyczne jest górną granicą możliwości opodatkowania w formie karty podatkowej. Gdyby podatniczka chciała zakupić jeden dodatkowy domek, musi opodatkować się na innych zasadach.

4. Formalności - nie prowadzimy żadnych ewidencji podatkowych ( ksiąg ani podatkowej książki przychodów i rozchodów). Musimy jednak na żądanie klienta wystawić rachunek lub fakturę, a jeśli zatrudniamy pracowników - prowadzić ewidencję zatrudnienia, rozliczać zaliczki na podatek od wynagrodzeń, składki ZUS. Podatek płacony jest w stałej wysokości do 7 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni ( za czerwiec płacimy do 7 lipca). Do 31.01. składamy deklarację PIT 16A - jest tam informacja o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczonej od karty w danym roku. O wszelkich zmianach wpływających na wysokość karty informujemy Urząd Skarbowy niezwłocznie, gdyż np zatrudnienia dodatkowego pracownika wpływa na wysokość karty podatkowej już od miesiąca w którym nastąpiło zatrudnienie. Jeśli powiedzmy dnia 15. danego miesiąca zatrudniliśmy pracownika, a Urząd Skarbowy poinformowany o tym - powiększył stawkę ze 100 zł do 200 zł miesięcznie- to należność za dany miesiąc liczymy proporcjonalnie ( 1/2 x 100 zł + 1/2 x 200 zł = 150 zł), a od następnego miesiąca podatek wyniesie już całość określonej przez US nowej kwoty.

5. Wysokość karty podatkowej - stawki karty podatkowej są bardzo różne. Kwoty te uzależnione są od wielkości miejscowości, rodzaju usług, wielkości zatrudnienia. Tak obliczoną stawkę naczelnik US może obniżyć o 20% jeśli podatnik ma ukończone 60 lat. Wysokość karty podatkowej jest rzeczą bardzo indywidualną, nie ma przeszkód aby podatnik po określeniu wysokości zobowiązania zwrócił się do naczelnika US na piśmie z uzasadnioną prośbą obniżenia stawki karty. Szczególnie w przypadku, gdy w przedsiębiorstwie jest sam właściciel lub maksymalnie jeszcze jeden pracownik, właściciel może zwrócić się o obniżenie stawki ze względu na ograniczone możliwości rozwoju przedsiębiorstwa. 

6. Wysokość karty podatkowej w roku 2012 : do pobrania ze strony MF, poniżej link

http://www.mf.gov.pl/_files_/podatki/od_osob_fizycznych/pit_2012/zal3stawki_karty_2012.pdf

7. Dla kogo karta podatkowa :

Należy pamiętać, że ustalone zobowiązanie w formie karty podatkowej musi zostać uregulowane w każdym miesiącu, nawet takim, gdzie właściciel nie osiągnie żadnego dochodu. Wybór karty podatkowej jest zalecany w takich branżach, gdzie osiągane są duże przychody, natomiast brak jest kosztów ich uzyskania. Opodatkowanie w tej sytuacji na zasadach ogólnych zapewne byłoby wyższe niż ustalona do zapłaty karta podatkowa. Natomiast tam, gdzie uzyskany dochód okupiony jest znacznymi kosztami, lub gdy popyt na daną usługę jest niepewny - nie zaleca się opodatkowania kartą. 

8. Gdy prowadzona działalność gospodarcza opodatkowana w formie karty podatkowej jest jedynym źródłem dochodu - nie ma możliwości odliczenia na koniec roku ulgi na dziecko oraz internetowej, mieszkaniowej itp.  Brak jest możliwości rozliczenia wspólnie z małżonkiem. 

9. Jak się to liczy ? - Obliczając zobowiązanie za dany miesiąc w formie karty podatkowej, mamy możliwość dokonania jednego odliczenia od podatku - odliczenie składki zdrowotnej, a dokładnie 7,75% od przyjętej na rok 2012 podstawy w wysokości 2828,31 złotych. (2828,31x7,75%=219,19). Tak więc prowadząc działalnośc polegającą np. na świadczeniu usług grawerskich, w miejscowości do 5000 mieszkańców- płacimy co miesiąc 364 złote. Tą kwotę możemy pomniejszyc o 219,19, jeśli zdrowotne zostało zapłacone i tak obliczoną kwotę (364,00-219,19= 144,81=145 złotych) wpłacamy na konto US. 

WAŻNE: od podatku możemy odliczyć tylko tą cześć zdrowotnego, które zostało zapłacone w danym miesiącu, za które jest zobowiązanie. Jeśli więc do 7 lipca musimy zapłacić podatek, który dotyczy czerwca, to możemy go pomniejszyć o to zdrowotne które zostało zapłacone w czerwcu. Istnieje możliwość, że podatek będzie tak niski, że po odjęciu od niego części zdrowotnego nigdy nie zaistnieje konieczność zapłaty podatku - w takiej sytuacji nie informujemy o tym Urzędu Skarbowego - kwoty te są wpisywane do zeznania rocznego PIT-16.